De eerste ochtend thuis met je baby voelt vaak bijzonder én onwennig. Misschien heb je nauwelijks geslapen, staat er nog een half kopje koude thee naast het bed en vraag je je af of je baby wel genoeg heeft gedronken. Juist op zo’n moment komt de kraamverzorgende binnen.
Veel ouders vragen zich tijdens de zwangerschap af: wat doet een kraamverzorgster eigenlijk? Komt ze vooral voor de baby? Helpt ze ook de moeder? En hoort het huishouden daar ook bij?
Een kraamverzorgende zorgt tijdens de eerste dagen na de geboorte voor moeder en baby. Daarnaast begeleidt ze jullie als ouders, houdt ze de gezondheid en het herstel in de gaten en leert ze jullie hoe je de baby veilig kunt voeden en verzorgen. Ook heeft ze aandacht voor de partner en eventuele andere kinderen.
Het doel is niet om alles van jullie over te nemen. Een goede kraamverzorgende helpt jullie juist om aan het einde van de kraamweek met vertrouwen te denken: we kunnen dit samen.
Wat is een kraamverzorgster?
In de volksmond wordt vaak gesproken over een kraamverzorgster. De officiële functienaam is meestal kraamverzorgende. In de praktijk bedoelen we daarmee dezelfde zorgverlener: iemand die is opgeleid om gezinnen tijdens en direct na de geboorte te begeleiden.
Bij een thuisbevalling kan de kraamverzorgende de verloskundige ondersteunen. Na de geboorte helpt ze met de eerste verzorging van moeder en baby. Wanneer jullie vanuit het ziekenhuis thuiskomen, neemt de kraamverzorgende de dagelijkse begeleiding in huis op zich.
De verloskundige blijft tijdens de kraamperiode het medische aanspreekpunt. De kraamverzorgende observeert, verzorgt, geeft uitleg en trekt aan de bel wanneer zij iets ziet dat extra aandacht nodig heeft.
Een kraamverzorgende neemt het ouderschap dus niet van jullie over. Ze helpt jullie om jullie baby stap voor stap te leren kennen.
Wat doet een kraamverzorgster voor de moeder?
Na een bevalling heeft je lichaam tijd nodig om te herstellen. Toch is het soms lastig om zelf te beoordelen wat normaal is. Je bent moe, je hormonen veranderen en ondertussen vraagt je baby veel aandacht.
Daarom kijkt de kraamverzorgende iedere dag hoe het lichamelijk met je gaat. Afhankelijk van jullie situatie controleert ze bijvoorbeeld je temperatuur, polsslag, bloedverlies en het herstel van de baarmoeder. Ook kijkt ze naar eventuele hechtingen of een wond na een keizersnede.
Daarnaast vraagt ze hoe het plassen en de ontlasting gaan, hoeveel pijn je hebt en of je voldoende rust krijgt. Deze controles worden vastgelegd in het kraamdossier. Wanneer iets afwijkt of wanneer de kraamverzorgende twijfelt, overlegt ze met de verloskundige.
Niet alleen je lichamelijke herstel telt. Ook hoe je je voelt, is belangrijk. De eerste dagen kunnen emotioneel zijn. Misschien ben je dolgelukkig en tegelijkertijd onzeker. Bovendien kunnen weinig slaap, hormonen en de verantwoordelijkheid voor een baby behoorlijk binnenkomen.
De kraamverzorgende biedt een luisterend oor zonder meteen te oordelen. Soms helpt een praktisch advies. Op andere momenten geeft vooral de erkenning dat je niet alles perfect hoeft te doen al rust.
Soms is goede kraamzorg heel praktisch. Soms is het iemand die ziet dat je moe bent en zegt: ga maar even liggen, dan zorgen we samen voor rust.
Wat doet een kraamverzorgster voor de baby?
Je baby verandert snel tijdens de eerste dagen. Daarom houdt de kraamverzorgende goed in de gaten hoe je kindje zich aanpast aan het leven buiten de buik.
Ze let onder andere op de lichaamstemperatuur, huidskleur, ademhaling en alertheid van je baby. Daarnaast kijkt ze hoe het drinken gaat, hoeveel natte luiers er zijn en hoe de ontlasting eruitziet.
Ook het gewicht en het navelstompje krijgen aandacht. Een pasgeboren baby valt na de geboorte meestal eerst wat af. Daarom kijkt de kraamverzorgende niet alleen naar het getal op de weegschaal, maar naar het hele beeld.
Drinkt je baby krachtig? Wordt je kindje zelf wakker voor voedingen? Zijn er voldoende natte luiers? En ziet de baby er ontspannen en alert uit? Al deze signalen vertellen samen hoe het met je kindje gaat.
Wanneer je baby opvallend suf wordt, onvoldoende drinkt, steeds geler wordt of weinig natte luiers heeft, overlegt de kraamverzorgende met de verloskundige. Zo kan er op tijd worden bekeken of extra begeleiding of medische beoordeling nodig is.
Hulp bij borstvoeding
Voeding is vaak een van de grootste onderwerpen tijdens de kraamweek. Veel ouders vragen zich af of hun baby genoeg binnenkrijgt. Bovendien loopt het voeden niet altijd zoals je vooraf had bedacht.
Bij borstvoeding helpt de kraamverzorgende met een ontspannen houding en het aanleggen. Ze kijkt of je baby goed aanhapt, actief drinkt en slikt. Daarnaast legt ze uit welke hongersignalen je kunt herkennen en hoe je de melkproductie kunt ondersteunen.
Een pasgeboren baby wil soms heel vaak drinken. Vooral tijdens de eerste dagen kan het voelen alsof je bijna voortdurend aan het voeden bent. Toch hoeft dat niet te betekenen dat er onvoldoende melk is. Vaak helpt regelmatig drinken juist om de melkproductie op gang te brengen.
Wanneer borstvoeding pijn doet of niet prettig verloopt, kijken we rustig naar wat er gebeurt. Soms maakt een andere houding al verschil. Daarnaast kan kolven in bepaalde situaties passend zijn.
Als extra deskundige begeleiding nodig is, kunnen de verloskundige of een lactatiekundige worden betrokken. Je hoeft dus niet door te blijven gaan met pijn of onzekerheid zonder hulp te vragen.
Hulp bij flesvoeding
Kies je voor flesvoeding? Dan legt de kraamverzorgende uit hoe je kunstvoeding veilig klaarmaakt en hoe je de fles rustig geeft.
Ze helpt jullie om niet alleen naar de hoeveelheid in de fles te kijken, maar ook naar de signalen van je baby. Een baby die het hoofd wegdraait, minder actief gaat drinken of de mond niet meer opent, kan aangeven dat het genoeg is geweest.
Een fles hoeft daarom niet altijd leeg. Door je baby rustig en in een passende houding te voeden, krijgt je kindje de ruimte om het eigen tempo aan te geven.
Ook bij flesvoeding kan een voedingsmoment warm en geborgen zijn. Je baby dichtbij houden, oogcontact maken en rustig praten helpt om van de voeding een liefdevol contactmoment te maken.
Laagdrempelig bijvoeden met kunstvoeding
Daarnaast kiezen we er tijdens de kraamweek regelmatig laagdrempelig voor om tijdelijk bij te voeden met afgekolfde moedermelk of kunstvoeding.
Dat kan bijvoorbeeld passend zijn wanneer je baby nog niet krachtig genoeg drinkt, de melkproductie meer tijd nodig heeft om op gang te komen of moeder en baby na een intensieve bevalling extra rust nodig hebben.
Bijvoeden betekent niet dat de borstvoeding is mislukt. Soms is het juist een klein en liefdevol stapje waarmee je baby voldoende voeding krijgt, terwijl jullie ruimte houden om de borstvoeding verder op te bouwen.
Wanneer jullie graag borstvoeding willen blijven geven, kijken we ook hoe regelmatig aanleggen of kolven de melkproductie kan ondersteunen. Vervolgens beoordelen we samen of het bijvoeden later kan worden afgebouwd of dat een combinatie van borst- en flesvoeding beter bij jullie past.
We kijken daarbij altijd naar het hele plaatje. Hoe drinkt jullie baby? Zijn er voldoende natte luiers? Hoe verloopt het gewicht? Hoe voelt de moeder zich? En wat willen jullie zelf?
Bijzonderheden worden afgestemd met de verloskundige. Op die manier blijft de voeding veilig, persoonlijk en passend bij jullie situatie.
De baby leren verzorgen
Misschien heb je nog nooit een pasgeboren baby vastgehouden. Dan kan zelfs het aantrekken van een rompertje spannend voelen. Je baby lijkt zo klein en kwetsbaar.
De kraamverzorgende doet verzorgingshandelingen eerst rustig voor. Vervolgens nodigt ze jullie uit om het zelf te proberen. Ze blijft in de buurt en geeft aanwijzingen wanneer dat nodig is.
Tijdens de kraamweek leren jullie onder andere hoe je een luier verschoont, de baby aan- en uitkleedt en de temperatuur meet. Ook laat de kraamverzorgende zien hoe je het navelstompje verzorgt en hoe je je kindje veilig vasthoudt.
Daarnaast kan ze helpen bij het eerste badje. Voor veel ouders is dat een bijzonder moment. De ene ouder vindt het direct fijn, terwijl de andere nog wat onzeker is. Beide reacties zijn normaal.
Ook de partner wordt actief betrokken. De eerste luier verschonen, een flesje geven of de baby voor het eerst in bad doen kan spannend zijn. Toch groeit het vertrouwen vaak snel wanneer iemand rustig naast je staat.
Je baby leren begrijpen
Een baby kan nog niet vertellen wat er aan de hand is. Daarom helpt de kraamverzorgende jullie om naar kleine signalen te kijken.
Smakgeluidjes, zoeken met het hoofdje en sabbelen op de handjes kunnen vroege hongersignalen zijn. Wegkijken, gapen of druk bewegen kan juist betekenen dat je baby moe raakt.
Ook huilen hoort bij een pasgeboren baby. Soms is je kindje hongerig, maar een baby kan ook behoefte hebben aan warmte, nabijheid of rust. Bovendien kunnen darmkrampjes en alle nieuwe indrukken voor onrust zorgen.
De kraamverzorgende helpt jullie om verschillende mogelijkheden rustig langs te lopen. Daardoor leren jullie steeds beter herkennen wat bij jullie eigen baby past.
Veilig slapen
De kraamverzorgende geeft ook uitleg over veilig slapen. Ze kijkt mee naar het bedje, de ligging van de baby en de temperatuur in de slaapkamer.
Daarnaast bespreekt ze hoe je voorkomt dat je baby het te warm krijgt en waarom een rookvrije omgeving belangrijk is. Hebben jullie vragen over een slaapzak, inbakeren of samen slapen? Dan kan ze uitleg geven die aansluit bij jullie situatie en de geldende veiligheidsadviezen.
Het is prettig dat deze informatie thuis wordt gegeven. De kraamverzorgende ziet meteen hoe jullie slaapomgeving is ingericht en kan daardoor heel praktisch met jullie meedenken.
Doet een kraamverzorgster ook huishoudelijk werk?
Een kraamverzorgende doet lichte huishoudelijke taken die direct bijdragen aan de hygiëne en rust rond moeder en baby.
Ze kan bijvoorbeeld het kraambed verschonen, het sanitair schoonhouden en de babykamer of commode netjes houden. Ook kan ze helpen met de was van moeder en baby en gebruikte verzorgingsspullen opruimen.
Soms maakt ze een boterham of eenvoudige maaltijd klaar, zodat de moeder voldoende kan eten en drinken. Welke taken mogelijk zijn, hangt echter af van het aantal zorguren en van wat moeder en baby die dag nodig hebben.
De directe zorg en controles gaan altijd voor. Een kraamverzorgende is daarom geen gewone huishoudelijke hulp.
Het hele huis schoonmaken, ramen wassen, structureel boodschappen doen of iedere dag uitgebreid koken hoort normaal gesproken niet bij haar taken. Toch kan een schoon bed of een opgeruimde commode precies de rust geven die je tijdens de kraamweek nodig hebt.
Aandacht voor de partner
Een baby wordt niet alleen geboren uit een moeder. Er ontstaat of verandert een heel gezin. Daarom heeft de kraamverzorgende ook aandacht voor de partner.
De partner kan zich in de eerste dagen onzeker voelen. Hoe pak je zo’n klein kindje op? Hoe kun je helpen tijdens de borstvoeding? En wat doe je wanneer de baby blijft huilen?
Door uitleg te geven en samen te oefenen, ontstaat er steeds meer vertrouwen. De partner kan bijvoorbeeld helpen met verschonen, huid-op-huidcontact, troosten en het aangeven van spullen tijdens een voeding.
Ook kan de kraamverzorgende meedenken over hoe jullie de nachten en rustmomenten verdelen. Daarbij is het belangrijk dat niet alleen de baby, maar ook het herstel van de moeder aandacht krijgt.
Aandacht voor broertjes en zusjes
Oudere kinderen kunnen heel verschillend reageren op de komst van een baby. Het ene kind is nieuwsgierig en wil overal bij helpen, terwijl een ander juist boos, druk of verdrietig wordt.
De kraamverzorgende kan broertjes en zusjes op een rustige manier bij de baby betrekken. Misschien mogen ze een luier pakken, kleertjes uitkiezen of voorzichtig helpen tijdens het badje.
Tegelijkertijd bewaakt ze de rust. Een pasgeboren baby en een herstellende moeder hebben namelijk niet de hele dag prikkels nodig.
Ook kan ze jullie geruststellen wanneer een ouder kind tijdelijk wat extra aandacht vraagt. Dat betekent meestal niet dat het de baby niet leuk vindt. Vaak zoekt een kind vooral bevestiging dat er nog steeds genoeg liefde en aandacht voor hem of haar is.
Voorlichting tijdens de kraamweek
Tijdens de kraamweek komen vaak tientallen vragen voorbij. Waarom maakt een baby zoveel geluidjes tijdens het slapen? Hoe warm moet de slaapkamer zijn? Wanneer mag je naar buiten? En hoe weet je of huilen door honger of vermoeidheid komt?
De kraamverzorgende geeft uitleg die past bij jullie baby en gezin. Ze bespreekt bijvoorbeeld voeding, veilig slapen, huilgedrag, vitamines en lichamelijk herstel.
Daarnaast vertelt ze bij wie jullie na de kraamweek terechtkunnen. Voor vragen over groei, ontwikkeling en verzorging kunnen jullie contact opnemen met het consultatiebureau. Voor medische klachten blijft de huisarts beschikbaar.
Het doel is niet dat jullie na een paar dagen alles weten. Wel is het fijn wanneer jullie de belangrijkste signalen herkennen, weten wanneer je hulp moet vragen en voldoende vertrouwen voelen om samen verder te gaan.
Hoe ziet een gewone dag met de kraamverzorgende eruit?
Geen kraamdag is precies hetzelfde. De zorg wordt afgestemd op hoe het met moeder, baby en gezin gaat.
Vaak begint de dag met een rustig gesprek. Hoe was de nacht? Hoe vaak heeft de baby gedronken? Zijn er voldoende natte luiers geweest? En hoe voelt de moeder zich?
Vervolgens voert de kraamverzorgende de controles bij moeder en baby uit. Daarna is er tijd voor voeding, verzorging en uitleg. Misschien oefenen jullie met aanleggen, krijgt de baby een badje of kijkt de kraamverzorgende mee bij het geven van een fles.
Tussendoor worden noodzakelijke hygiënische taken gedaan en wordt het kraamdossier bijgewerkt. Wanneer daar aanleiding voor is, overlegt de kraamverzorgende met de verloskundige.
Aan het einde van de dag bespreken jullie wat goed ging en waar je tijdens de avond en nacht op kunt letten. Zo ontstaat er iedere dag iets meer zelfstandigheid.
Hoeveel uur en dagen komt een kraamverzorgende?
Hoeveel kraamzorg jullie ontvangen, hangt af van de situatie van moeder, baby en gezin. Tijdens een intake wordt een eerste inschatting gemaakt van het aantal uren dat nodig is.
Na de geboorte kan opnieuw worden gekeken naar de hoeveelheid zorg. Wanneer er extra ondersteuning nodig is, kan de indicatie worden aangepast. Ook wanneer een deel van de kraamperiode in het ziekenhuis is doorgebracht, kan het aantal uren anders uitvallen.
De kraamzorg vindt normaal gesproken plaats tijdens de eerste dagen na de geboorte. Hoeveel uur de kraamverzorgende per dag aanwezig is, verschilt per gezin.
Daarom is het verstandig om tijdens de zwangerschap al contact op te nemen met een kraamzorgorganisatie. Zo kunnen jullie op tijd bespreken wat jullie nodig hebben en wat jullie van de kraamweek verwachten.
Wat doet een kraamverzorgster normaal gesproken niet?
Een kraamverzorgende neemt het volledige huishouden niet over. Ook vervangt ze de verloskundige, huisarts of kinderarts niet.
Ze stelt geen medische diagnoses en neemt geen belangrijke beslissingen zonder overleg. Wanneer zij zich zorgen maakt, neemt ze contact op met de juiste zorgverlener.
Daarnaast hoort een goede kraamverzorgende jullie niet te veroordelen om keuzes rond voeding, slapen of de invulling van de kraamweek. Ze geeft eerlijke informatie en bespreekt wat veilig is, maar blijft ook luisteren naar jullie wensen.
Kraamzorg hoort persoonlijk te zijn. Wat het ene gezin nodig heeft, kan voor een ander gezin heel anders zijn.
Veelgemaakte misverstanden over kraamzorg
De kraamverzorgende komt vooral schoonmaken
Lichte huishoudelijke taken horen bij de kraamzorg wanneer ze bijdragen aan hygiëne en herstel. Toch staat de zorg voor moeder en baby altijd centraal. Kraamzorg is dus geen vervanging voor huishoudelijke hulp.
De kraamverzorgende neemt de babyverzorging volledig over
In het begin kan de kraamverzorgende verschillende handelingen voordoen. Daarna betrekt ze jullie juist steeds meer. Op die manier leren jullie de baby zelf verzorgen en groeit het vertrouwen.
Je moet precies doen wat de kraamverzorgende zegt
Goede kraamzorg is begeleiding zonder oordeel. Natuurlijk geeft de kraamverzorgende duidelijke informatie over gezondheid en veiligheid. Binnen veilige grenzen blijft er echter ruimte voor jullie eigen wensen, gewoonten en manier van ouderschap.
Kraamzorg is alleen nodig bij een eerste baby
Ook bij een tweede, derde of vierde kindje kan de kraamweek anders verlopen dan verwacht. Iedere bevalling en iedere baby is uniek. Bovendien kan de combinatie met oudere kinderen juist nieuwe vragen oproepen.
Wanneer wordt de verloskundige of huisarts ingeschakeld?
De kraamverzorgende neemt contact op met de verloskundige wanneer zij zich zorgen maakt over het herstel van de moeder of de gezondheid van de baby.
Denk bijvoorbeeld aan opvallend veel bloedverlies, koorts, toenemende pijn of een moeder die zich steeds zieker voelt. Ook een baby die slecht drinkt, suf wordt, moeilijk wakker te krijgen is of onvoldoende natte luiers heeft, is een reden om te overleggen.
Heb je zelf het gevoel dat er iets niet klopt? Bespreek dit dan meteen. Je hoeft niet te wachten totdat de kraamverzorgende het zelf opmerkt.
Bij ernstige benauwdheid, een grauwe of blauwe kleur, hevig bloedverlies of een andere spoedsituatie is direct medische hulp nodig. Bel dan de verloskundige, huisarts, huisartsen-spoedpost of 112, afhankelijk van de ernst van de situatie.
Vragen stellen is geen teken van onzekerheid. Het is juist een manier om goed voor jezelf en je baby te zorgen.
Veelgestelde vragen over het werk van een kraamverzorgster
Wat is het verschil tussen een kraamverzorgende en een verloskundige?
De verloskundige is medisch verantwoordelijk voor de begeleiding rond de bevalling en kraamperiode. De kraamverzorgende is dagelijks bij het gezin aanwezig en helpt bij verzorging, voeding, herstel en voorlichting. Bij bijzonderheden overlegt ze met de verloskundige.
Maakt een kraamverzorgende ook schoon?
Een kraamverzorgende doet lichte huishoudelijke taken die nodig zijn voor de hygiëne van moeder en baby. Een volledige schoonmaak van het huis hoort normaal gesproken niet bij haar werk.
Helpt een kraamverzorgende met borstvoeding?
Ja. Ze helpt onder andere bij het aanleggen, een prettige voedingshouding en het herkennen van drinksignalen. Wanneer extra begeleiding nodig is, kan een lactatiekundige worden betrokken.
Helpt zij ook bij flesvoeding?
Ja. De kraamverzorgende legt uit hoe je flesvoeding veilig klaarmaakt en hoe je de fles rustig geeft. Daarnaast helpt ze jullie om honger- en verzadigingssignalen te herkennen.
Kan kunstvoeding tijdelijk worden bijgevoerd?
Ja. Wanneer dat passend is, kunnen afgekolfde moedermelk of kunstvoeding tijdelijk als bijvoeding worden gegeven. Dat betekent niet dat borstvoeding is mislukt. Wanneer jullie borstvoeding willen voortzetten, kijken we ook hoe aanleggen en eventueel kolven de melkproductie kunnen ondersteunen.
Zorgt een kraamverzorgende ook voor oudere kinderen?
Haar eerste verantwoordelijkheid ligt bij moeder en baby. Wel heeft ze aandacht voor het hele gezin en kan ze oudere kinderen betrekken bij de komst en verzorging van hun nieuwe broertje of zusje.
Is de kraamverzorgende ook bij de bevalling aanwezig?
Bij een thuisbevalling kan een kraamverzorgende de verloskundige assisteren. Na de geboorte helpt ze met de eerste verzorging van moeder en baby. Hoe dit precies verloopt, hangt af van de plaats van de bevalling en de gemaakte afspraken.
Aan het einde van de kraamweek
Aan het begin van de kraamweek kan alles nog nieuw voelen. Een luier verschonen kost tijd, ieder geluidje roept een vraag op en een voeding lijkt soms de hele ochtend te duren.
Een paar dagen later herkennen jullie vaak al veel meer. Je weet hoe je baby graag wordt vastgehouden. Je partner heeft een eigen manier gevonden om te troosten. Bovendien begrijpen jullie steeds beter welke signalen bij honger, vermoeidheid of behoefte aan nabijheid horen.
Dat is wat een kraamverzorgende normaal gesproken doet: zorgen, observeren, uitleggen, ondersteunen en op het juiste moment een klein stapje terugzetten.
Niet omdat jullie aan het einde van de kraamweek alles perfect moeten kunnen. Wel omdat jullie mogen voelen dat jullie goed genoeg zijn en samen verder kunnen groeien.
Persoonlijke kraamzorg van Kraamzorg Wijs
Tijdens de kraamweek verdienen jullie rust, deskundige begeleiding en alle ruimte om jullie baby te leren kennen.
Kraamzorg Wijs kijkt zonder oordeel naar wat moeder, baby, partner en gezin nodig hebben. We helpen bij herstel, verzorging, borst- en flesvoeding en kiezen waar nodig ook laagdrempelig voor tijdelijk bijvoeden.
Heb je vragen over de kraamweek of ben je op zoek naar persoonlijke kraamzorg? Neem gerust vrijblijvend contact op met Kraamzorg Wijs. We denken graag met jullie mee.
